Pilzneńska Pocieszycielka

Najukochańsza Matko Boża Pocieszenia z Pilzna. Pani Ty moja, największa po Bogu pociecho! Z głęboką pokorą i dziecięcą ufnością zbliżam się do Ciebie i błagam, żebyś mi wyjednała u Swego Syna miłosierdzie za moje grzechy i skuteczną pomoc w moich potrzebach. W tym miejscu przez Ciebie wybranym, tak wiele razy pomagałaś ludziom cierpiącym, smutnym i nieszczęśliwym. Dlatego i ja ufam, że mnie nie opuścisz w moich zmartwieniach, ale jako Matka najlepsza weźmiesz mnie w swoją opiekę teraz i przy śmierci. Amen.” Tak od wieków proszą z wielką ufnością w karmelitańskiej świątyni MB Pocieszenia w Pilźnie (na trasie między Tarnowem a Dębicą) ci, którzy tu mieszkają i ci, którzy tu przybywają z pobliża i z daleka. A „Czarna Madonna Pilzneńska” słucha i wstawia się za nimi. Od wielu lat pełni wdzięczności za okazywane łaski oo. Karmelici i wierni czciciele Maryi chcą Jej skroń i główkę Jej Syna uwieńczyć ozdobnymi koronami.

Okruchy przeszłości

Początki fundacji sięgają czasów króla Władysława Jagiełły, który to w r. 1403 podpisał dokument zezwalający na wybudowanie w Pilźnie kościoła i klasztoru oo. Augustianom (pustelnikom żyjącym regułą św. Augustyna – osiadłym w Kazimierzu pod Krakowem). Sam dołożył też „trzecią” część ziemi, aby realizacja planu mogła być dokonana. Obok więc drewnianego klasztoru stanęła murowana świątynia w stylu gotyckim. Była to niewielka jednonawowa budowla z prezbiterium. Ściany „czyste” (bez polichromii) ze „szczelnymi” oknami, dwie przyległe kaplice i drewniana dzwonnica. W r. 1811 Pilzno nawiedził groźny pożar, który pochłonął również augustiański kościół. Z wielkim trudem udało się go odbudować do 1826 r. Wiele się też zmieniło w jego architekturze. Pojawiły się polichromie, drzwi zdobione tzw. „ćwiekami kowalskimi”, malowane ołtarze, nowy chór muzyczny i organy. Niestety wszechobecne kasaty józefińskie spowodowały odejście z Pilzna augustianów, ale szybko na ich miejsce udało się sprowadzić Karmelitów z krakowskiego Piasku (1841 r.). Z pasją wzięli się do pracy duszpasterskiej i zakładają Bractwo Szkaplerza św., by wzmocnić kult MB Pocieszenia. Niestety w r. 1865 kolejny pożar niszczy świątynię i trzeba podjąć budowę nowego. Budowla nosi cechy stylu eklektycznego i jest komponentem stylów z kilku epok. Gotyckiego charakteru nadają jej oszkarpowania wzmacniające ściany od zewnątrz, okna w prezbiterium, kształt kruchty oraz stromy, trójkątny szczyt fasady. Okno frontonu charakterystyczne jest dla XVII w,, zaś okrągły otwór (okulus) nawiązuje do renesansowych rozwiązań. U góry fasady przebiega neoromański fryz arkadowy. Do kościoła dobudowano też wieżę-dzwonnicę w której umieszczony został potężny dzwon poświęcony MB Szkaplerznej i św. prorokowi Eliaszowi. Z czasem doszły jeszcze 2 mniejsze.

Piękno wnętrza

Nawa i prezbiterium od r. 1866 posiadają barwną polichromię, bogatą w treści starotestamentalne. W programie ikonograficznym znalazły się postaci: Kaina i Abla, ofiara Izaaka i Melchizedeka oraz „karmelitański” prorok Eliasz. Jednak tym co najbardziej przyciąga wzrok, to ołtarze manierystyczne: główny – trzykondygnacyjny i niższe boczne. W centrum ołtarza głównego obraz ze sceną „widzenia szkaplerznego” – MB z Dzieciątkiem na obłoku ukazuje klęczącemu Szymonowi Stock szkaplerz, jako rękojmię pomocy i ratunku Maryi dla tych, co przyjmą Jej szatę (cnoty). Po bokach obrazu figury św. Augustyna i Telesfora oraz Barbary i Katarzyny a nad nastawą ołtarzową malowidło Wniebowzięcia NMP. W transepcie skośnie ustawione boczne ołtarze: przy ambonie – z obrazem św. Eliasza (i u góry Juda Tadeusz), a po drugiej stronie z obrazem św. Magdaleny de Pazzi (a u góry św. Teresa od Jezusa). Rolę bocznych naw spełniają dwie kaplice: z jednej strony MB Pocieszenia z łaskami słynącym obrazem, a po drugiej św. Józefa. Kaplica Mariacka ozdobiona jest malowidłami z pocz. XX w. (w tym apoteoza MB Płaszczowej – pod której szatę kryją się wierni zanosząc modły: Matko ratuj, bo giniemy; Matko pociesz, bo płaczemy. Kaplica Józefowa posiada natomiast piękne witraże zaprojektowane przez Stefana Matejkę (bratanka Jana Matejki). Piękny i drogocenny jest też obraz św. Anny Samotrzeć oraz portret karmelitańskiego Męczennika z Dachau bł. Tytusa Brandsmy.

Kult MB Pocieszenia

Kult Matki Bożej w Pilźnie sięga IX w., kiedy to przez te ziemie przechodzili uczniowie śś. Cyryla  i Metodego. Za ich sprawą w baszcie grodowej zawisł obraz Madonny. W XI w. Benedyktyni byli właścicielami tych ziem i z baszty zrobili kaplicę, by szerzyć cześć Maryi bardziej otwarcie. A kiedy „za sprawą” Matki Bożej mieszkańcy Pilzna w „łagodny” sposób przeżyli najazd tatarski w 1241 r., obraz został uroczyście przeniesiony do kościoła farnego. Wkrótce powstało Bractwo Najświętszej Maryi Pilzneńskiej, aby składać hołd Maryi za kolejne ocalenie od nawały tatarskiej w 1287 r. Bractwo zatwierdził pp. Bonifacy IX w 1400 r. albowiem sława wizerunku szerzyła się po Królestwie Polskim, jak zaczęli nawiedzać to miejsce królowie: Władysław Łokietek, Kazimierz Wielki, św. Jadwiga Królowa i Władysław Jagiełło. Chorągiew z podobizną MB Pilzneńskiej stanęła pod Grunwaldem w 1410 r. wraz ze Stanisławem Borowskim herbu Gazdawa. W 1474 r. najeźdźcy węgierscy i w 1498 r. hordy tatarsko-wołoskie splądrowali miasto i zaprószyli ogień, tak iż obraz uległ zniszczeniu. W r. 1500 za wizją i namową jednego z braci augustianów został namalowany nowy wizerunek autorstwa Lazarusa Gertnera i nadal zanoszono tu prośby i składano podziękowania. Kolejną tragedię mieszkańcy przeżyli, gdy wojska węgierskie Rakoczego wspomagane zastępami Kozaków w 1657 r. złupili miasto i okolice zostawiając po sobie zgliszcza. Obraz MB w jednej trzeciej uległ spaleniu. Zachowany w takim stanie, dopiero po „potopie szwedzkim” w r. 1663 za sprawą miejscowego malarza Brzezińskiego obraz został odnowiony i tak już dotrwał do naszych czasów. Wiele jeszcze przez ten czas widział, słyszał i sam przeżył (jak choćby ocalenie dzięki determinacji kobiet, które w 1809 r. uratowały go od ognia), ale zawsze był szczególną i skuteczną podporą w ciężkich latach zaborów, powstań narodowych i wojen światowych. MB Pocieszenia nieustannie dawała moc do przetrwania i ocalenia godności, niosła otuchę w chwilach smutku i tragedii. Zarówno Augustianie, jaki i od 1841 r. Karmelici byli i są dobrymi promotorami kultu Maryi – a dowodem na to są trwające przygotowania do koronacji obrazu.

o. Paweł Ferko OCD



Wesprzyj dowolną kwotą rozwój naszego portalu i odbierz darmowy e-book „Opiekun Odkupiciela”Na zakończenie roku poświęconego św. Józefowi przeczytaj o Jego roli w Karmelu i poznaj naszych świętych, szczególnych jego czcicieli!”

Regulamin przekazywania darowizn online poprzez serwis PayU na rzecz Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych, z siedzibą przy ul. Glogera 5... Zobacz więcej

Regulamin przekazywania darowizn online poprzez serwis PayU na rzecz Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych, z siedzibą przy ul. Glogera 5 w Krakowie.

  1. Niniejszym regulamin określa warunki przekazywania darowizn online za pomocą formularza dostępnego na stronie www.karmel.pl poprzez operatora płatności PayU.
  2. Strona internetowa www.karmel.pl jest administrowana przez Krakowską Prowincję Zakonu Karmelitów Bosych, 31-222 Kraków, NIP: 945-18-40-422, tel. 12 416 85 41.
  3. Płatności online są obsługiwane przez operatora płatności PayU z siedzibą w Poznaniu, przy ul. Grunwaldzkiej 186, 60-166 (https://poland.payu.com).
  4. Darczyńcą może być pełnoletnia osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, zwani dalej darczyńcą.
  5. Przekazane darowizny wykorzystane zostaną wyłącznie na cele statutowe Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych, w tym na działalność kultu religijnego, charytatywną, opiekuńczą, oświatową, kulturalną, pożytku publicznego, w zakresie opieki nad zabytkami oraz inną, zgodną z zasadami i potrzebami Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych.
  6. Darowizny można przekazywać 24 godziny na dobę. Krakowska Prowincja Zakonu Karmelitów Bosych nie odpowiada za przerwy w dostępie do serwisu PayU.
  7. Wpłat darowizn online dokonywane są z użyciem przelewu elektronicznego obsługiwanego przez PayU.
  8. W celu przekazania darowizny należy na stronie https://karmel.pl w module do płatności wpisać wysokość darowizny. Akceptacja niniejszego regulaminu następuje poprzez kliknięcie przycisku WSPIERAM w celu przekierowania do serwisu PayU.
  9. Wpłaty darowizn online dokonywane za pomocą płatności PayU nie podlegają zwrotom.
  10. Krakowska Prowincja Zakonu Karmelitów Bosych zapewnia ochronę danych osobowych otrzymanych od PayU zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 r. oraz Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. Administratorem danych uzyskanych od PayU w procesie przekazywania darowizn online jest Krakowska Prowincja Zakonu Karmelitów Bosych. Administratorem danych uzyskanych w ramach usługi płatności online jest PayU.
  11. Krakowska Prowincja Zakonu Karmelitów Bosych zapewnia, iż dane osobowe darczyńców otrzymane od PayU przetwarzane będą wyłącznie dla celów realizacji umowy darowizny, w tym obsługi bankowej i księgowej darowizn, a także w celu realizacji uzasadnionego interesu Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych oraz z zachowaniem warunków określonych w klauzuli informacyjnej.
  12. Korzystanie z płatności online jest równoznaczne ze zgodą na przetwarzanie danych osobowych w celu realizacji tej płatności.
  13. Darczyńcy dokonujący płatności za pośrednictwem serwisu PayU mogą składać reklamację dotyczące Usługi Płatności PayU, jeżeli przekazana przez niego darowizna nie została zrealizowana lub została zrealizowane niezgodnie z Regulaminem dokonywania wpłat w serwisie PayU.