Pasyjna Kcynia

W czasie pożaru Kcyni w r. 1775 ogień strawił również drewniane zabudowania klasztorne Karmelitów. Zakonnicy, aby znaleźć środki na jego odbudowę – ogłosili zbiórkę datków na ten cel. Jak podaje legenda „pewna uboga dziewczyna, nie mogąc ofiarować pieniędzy – podarowała to, co miała najcenniejsze – swoje przepiękne długie włosy, które ścięła i zawiesiła na krucyfiksie, nałożywszy na cierniową koronę Pana Jezusa. Włosy niespodziewanie zaczęły rosnąć. Aby zobaczyć, ów cud – do klasztoru zaczęli przybywać liczni pielgrzymi. Z ich hojnych ofiar możliwe stało się szybkie ukończenie budowy. Włosy jednak przestały odrastać, o co obwiniano chciwego organistę, który rzekomo potajemnie je podcinał i sprzedawał z zyskiem, jako lekarstwo”. Tak narodziło się sanktuarium Pana Jezusa Kcyńskiego.

Kcynia

Kcynia – to miasto posiadające prawie 50 000 mieszkańców, położone w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w północnej części Pojezierza Gnieźnieńskiego, na wysokim wzgórzu morenowym – o dziwnej etymologii. Nazwa “Kcynia” posiada charakter dość tajemniczy i nigdy nie została w pełni wyjaśniona. Stanisława Rospond pisze, że jest to unikatowa nazwa o zagadkowej podstawie – Kc wraz z archaicznym przyrostkiem –ynia (jak Gdynia, Lutynia). Rospond stwierdza też, że podstawa Kc może być związana ze staropolskim wyrazem kca oznaczającym to samo, co kuca, czyli szopa z desek. W tym wypadku powstanie nazwy łączyłoby się z istnieniem grodu drewnianego, względnie osady zbudowanej z drewna. Ten sam autor wspomina też, że usiłowano, ale nie przekonywająco – łączyć nazwę miasta ze staropolskim wyrazem “kścieć”, “kwcieć”, czyli kwitnąć. Legendy miejscowe łączą powstanie nazwy z wyłowieniem kotwicy, którą rzekomo miano odnaleźć w wodach Kcynki, czy też na bagnistych terenach, położonych na północ od dzisiejszego miasta. Już w XI w. istniał tu kościół św. Idziego. Osada założona przez rycerzy Jana i Rynera (Reinera) otrzymała prawa miejskie z rąk księcia Bolesława Pobożnego w r. 1262. W XIII w. istniało tu najstarsze w Wielkopolsce Bractwo Kurkowe. Kolejni królowie polscy zatwierdzali przywileje miejskie. W XV w. to jedno z nielicznych miast mających zamek i mury obronne. W r. 1656 pod Kcynią w bitwie ze Szwedami starł się Stefan Czarniecki. 29 stycznia 1770 wojska rosyjskie rozbiły tu pułki konfederatów barskich, a miasto dostało się pod panowanie pruskie.

Karmel

W centrum miasta, na samym wierzchołku wzgórza morenowego (136 m n.p.m.) dominującego nad całą okolicą wznosi się świątynia pokarmelicka p.w. Wniebowzięcia NMP. W XVI w. stanął na tym miejscu drewniany kościółek, do którego za zezwoleniem abpa gnieźnieńskiego Wojciecha Baranowskiego, mieszczanie kcyńscy wprowadzili 27 lipca 1612 r. Karmelitów. Wnet przy kościele powstał klasztor, który w 1775 r. wraz z całym niemal miastem uległ pożodze. W 1787 r. zakonnicy wybudowali nowy (istniejący do dziś) klasztor i kościół z dwiema okazałymi wieżami oraz krużgankami z Kalwarią. Osobliwością świątyni jest umieszczony w polu środkowym ołtarza głównego – późnogotycki krucyfiks z I połowy XVI w. zwany Cudownym Ukrzyżowanym Jezusem Kcyńskim. Dzierżawca starostwa kcyńskiego, pan Chodowski – pobudzony cudem na własne oczy oglądanym ufundował tenże ołtarz, w którym do dziś odbiera cześć krucyfiks ze Zbawicielem. O licznych cudach i wciąż żywym kulcie świadczą wota umieszczone przy ołtarzu i śpiewana po dziś dzień „Pieśń o Kcyńskim Panu Jezusie Ukrzyżowanym”. W nawach bocznych znajdują się dwa ołtarze: jeden poświęcony MB Szkaplerznej, a drugi św. Józefowi. Nad nimi empory stanowiące balkony, które łączą się z chórem. Rozbudowane organy dopełniają piękna świątyni. Uwagę zwraca również stara, drewniana ambona w kształcie łodzi. Pośród wielu motywów zdobniczych dostrzec można na łuku sklepienia dwa herby – pierwszy z trzema liliami na niebieskim tle (to herb Kapituły Prymasowskiej w Gnieźnie), a drugi ze stylizowaną Górą Karmel i trzema gwiazdami (to herb Zakonu Karmelitów). Przez 223 lata posługiwali Karmelici w Kcyni, gdyż w r. 1835 z rozkazu rządu pruskiego musieli opuścić miasto. Świątynię przekazano pod opiekę diecezji.

Kalwaria

Jest to budowla uważana za unikalną w skali europejskiej pośród innych zabytków sakralnych tego typu. Wybudowaną ją bowiem, jako obszerny i wspaniały krużganek (w kształcie litery L – o dł. ponad 70 m) połączony z kościołem, ozdobiony trzema narożnymi wieżyczkami. Jego wewnętrzne ściany zdobią malowidła przedstawiające sceny Drogi Krzyżowej. Polichromia została wykonana w stylu klasycystycznym na początku XIX w., prawdopodobnie przez Antoniego Smuglewicza. Krużganek składa się z dwóch długich skrzydeł od wschodu i południa oraz krótkich ramion łączących zespół klasztorny od zachodu z wieżą kościoła i od północnego wschodu z sienią przy prezbiterium.  W trzech narożnikach usytuowano kwadratowe kaplice. W arkadach na ścianach znajdują się stacje Drogi Krzyżowej, a na sklepieniach przęseł umieszczono malowidła o tematyce biblijnej.

„Pieśń o Kcyńskim Jezusie Ukrzyżowanym”  (fragment)

Ukrzyżowany świata Zbawicielu,
Cudami w Kcyńskim słynący Karmelu.
Do Ciebie w krzyżach i nędzy wołamy,
Niech je cierpliwie z rąk Twych odbieramy.

Zasłużyliśmy krzyżyków niemało,
Krzyżując znowu Twoje święte Ciało.
Ale już z grzechem pożegnać się chcemy,
Toć z krzyża odpust z łotrem usłyszymy.

Dlategoś cierpiał Jezu ukochany,
I krew wytoczył prze głębokie rany,
Żebyś nas obmył z grzechowego brudu
I nie potępiał odkupionego ludu.

Toż i mamy nadzieję przy Kcyni,
Że Twoja dobroć tego nie uczyni,
Abyś miał gubić tych, dla których Twoje
Płynęły z Ciała przenajświętsze zdroje. (…)

Dziś zaś o Jezu widzisz łzy i rany,
Co serca nasze do głębi przebodły.
Za obojętnych braci Cię błagamy,
I za upadłych!  Usłysz nasze modły. Amen.

o. Paweł Ferko OCD


Wesprzyj dowolną kwotą rozwój naszego portalu i odbierz darmowy e-book „Opiekun Odkupiciela”Na zakończenie roku poświęconego św. Józefowi przeczytaj o Jego roli w Karmelu i poznaj naszych świętych, szczególnych jego czcicieli!”

Regulamin przekazywania darowizn online poprzez serwis PayU na rzecz Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych, z siedzibą przy ul. Glogera 5... Zobacz więcej

Regulamin przekazywania darowizn online poprzez serwis PayU na rzecz Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych, z siedzibą przy ul. Glogera 5 w Krakowie.

  1. Niniejszym regulamin określa warunki przekazywania darowizn online za pomocą formularza dostępnego na stronie www.karmel.pl poprzez operatora płatności PayU.
  2. Strona internetowa www.karmel.pl jest administrowana przez Krakowską Prowincję Zakonu Karmelitów Bosych, 31-222 Kraków, NIP: 945-18-40-422, tel. 12 416 85 41.
  3. Płatności online są obsługiwane przez operatora płatności PayU z siedzibą w Poznaniu, przy ul. Grunwaldzkiej 186, 60-166 (https://poland.payu.com).
  4. Darczyńcą może być pełnoletnia osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, zwani dalej darczyńcą.
  5. Przekazane darowizny wykorzystane zostaną wyłącznie na cele statutowe Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych, w tym na działalność kultu religijnego, charytatywną, opiekuńczą, oświatową, kulturalną, pożytku publicznego, w zakresie opieki nad zabytkami oraz inną, zgodną z zasadami i potrzebami Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych.
  6. Darowizny można przekazywać 24 godziny na dobę. Krakowska Prowincja Zakonu Karmelitów Bosych nie odpowiada za przerwy w dostępie do serwisu PayU.
  7. Wpłat darowizn online dokonywane są z użyciem przelewu elektronicznego obsługiwanego przez PayU.
  8. W celu przekazania darowizny należy na stronie https://karmel.pl w module do płatności wpisać wysokość darowizny. Akceptacja niniejszego regulaminu następuje poprzez kliknięcie przycisku WSPIERAM w celu przekierowania do serwisu PayU.
  9. Wpłaty darowizn online dokonywane za pomocą płatności PayU nie podlegają zwrotom.
  10. Krakowska Prowincja Zakonu Karmelitów Bosych zapewnia ochronę danych osobowych otrzymanych od PayU zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 r. oraz Ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. Administratorem danych uzyskanych od PayU w procesie przekazywania darowizn online jest Krakowska Prowincja Zakonu Karmelitów Bosych. Administratorem danych uzyskanych w ramach usługi płatności online jest PayU.
  11. Krakowska Prowincja Zakonu Karmelitów Bosych zapewnia, iż dane osobowe darczyńców otrzymane od PayU przetwarzane będą wyłącznie dla celów realizacji umowy darowizny, w tym obsługi bankowej i księgowej darowizn, a także w celu realizacji uzasadnionego interesu Krakowskiej Prowincji Zakonu Karmelitów Bosych oraz z zachowaniem warunków określonych w klauzuli informacyjnej.
  12. Korzystanie z płatności online jest równoznaczne ze zgodą na przetwarzanie danych osobowych w celu realizacji tej płatności.
  13. Darczyńcy dokonujący płatności za pośrednictwem serwisu PayU mogą składać reklamację dotyczące Usługi Płatności PayU, jeżeli przekazana przez niego darowizna nie została zrealizowana lub została zrealizowane niezgodnie z Regulaminem dokonywania wpłat w serwisie PayU.